Wetenswaardigheden over
oud en nieuwjaar
Tradities en gebruiken
Men
ziet de periode van Kerst tot Driekoningen
(de heidense twaalf nachten) tegenwoordig nog
steeds als feestelijke periode. In deze periode
vallen (verplichte) snipperdagen en schoolvakanties,
en veel bedrijven zijn gesloten. Veel mensen laten
de kerstboom tot na Driekoningen staan. De tradities
van onze heidense voorouders hebben dus nog steeds invloed.
De
nieuwjaarsvuren zijn terug te vinden in de
traditionele kerstboomverbrandingen die in sommige
plaatsen nog steeds worden georganiseerd. De oude
vuren werden destijds gedoofd, en nieuwe vuren
werden ontstoken om het oude jaar te vernietigen
en de komst van het licht en het nieuwe te onderstrepen.
Ook
moesten de geesten van de overledenen en de
demonen worden verjaagd, die juist rond deze tijd
konden opspelen. Dit verjagen gebeurde met veel
lawaai, wat we nog terugvinden in het gebruik om
rond de jaarwisseling vuurwerk en klokgelui te gebruiken
Deze
geesten moesten echter ook gunstig gestemd
worden. Zij konden namelijk de mensen en het
vee vruchtbaar maken en het gewas doen groeien.
Men bracht ze daarom ook offers, die men na het
ritueel zelf opat en -dronk. Dit vinden we terug
in onze eigentijdse kerst en oud en nieuw gerechten
terug, zoals kerststollen, duivekaters, wafels, koeken,
oliebollen en de traditie om uitgebreide maaltijden
aan te richten met veel alcoholische dranken.
Het
geven van cadeautjes en nieuwjaarsgiften
aan familie en personeel was al onder de Romeinen
gebruikelijk. Het vindt in Frankrijk plaats op
Nieuwjaarsdag, in Italië op Driekoningen, in het
Verenigd Koninkrijk en Duitsland op Eerste Kerstdag,
en in Nederland op Sinterklaas (5-6 december) en met
kerst. In 1535 schafte Maarten Luther Sinterklaas
af; het Kerstkind werd de brenger van geschenken.
Oliebollen
Oliebollen zijn een traditionele
Oudejaarslekkernij in Nederland.
Zij
worden vervaardigd door met twee lepels een
hoeveelheid beslag in een pan met hete olie te
gooien en de ontstane, min of meer bolvormige
oliebol bruin te laten bakken. Met behulp van een
ijsbol tang is het ook goed mogelijk een mooie oliebol
te vormen.
Het
beslag wordt doorgaans gemaakt van meel,
eieren, gist, wat zout en lauwe melk en als
vulling rozijnen, krenten, sukade, appel of
sinaasappelsnippers. Het beslag dient een uur
te rijzen, zodat de oliebol voldoende luchtig
wordt. Oliebollen worden meestal met
poedersuiker bestrooid.
Appelflap
Appelflap is de benaming voor twee verschillende
soorten gebak. Voor appelflappen wordt het appelras
Golden Delicieus veel gebruikt, omdat de appels van
dit ras het hele jaar door beschikbaar zijn. Beter
is echter het gebruik van Schone van Boskoop (ook
wel Goudrenet genoemd), omdat deze appel een
hogere zuurgraad heeft en stevige is. Hierdoor blijven
smaak en structuur tijdens het bakken beter
behouden. De appelflap wordt in Nederland,
evenals oliebollen, vooral gegeten op Oudejaarsdag.
Bladerdeegvariant
De
eerste variant is gemaakt van bladerdeeg,
is driehoekig van vorm en gevuld met een mengsel
van appelblokjes en kaneel, eventueel aangevuld
met amandelspijs, krenten en/of rozijnen. Tijdens
of direct na het bakken wordt kristalsuiker
over de appelflap gestrooid. Kwaliteit appelflappen
onderscheiden zich door het gebruik van roomboter
in plaats van margarine en in de vulling een
toevoeging van citroenrasp en een beetje rumpoeder.
Bakbeslag variant
De
tweede variant wordt ook wel appelbeignet
genoemd. Ze worden gemaakt door schijven appel,
ontdaan van het klokhuis, door bakbeslag te halen
en ze vervolgens in hete olie te frituren. Variaties
zijn er te over, met bijvoorbeeld banaan of
ananas. Het bakbeslag kan op verschillende manieren
worden bereid. Bij zoete gerechten wordt veelal
water gebruikt, bij hartige gerechten zoals champignons
of garnalen wordt een deel van het water vaak
vervangen door bier. Bakbeslag wordt
daarom ook wel bierbeslag genoemd.
Alle informatie over
Oud en Nieuwjaar
Het vuurwerk
Het Chinees Nieuwjaar
Het Joods Nieuwjaar
Oudejaarsavond
Nieuwjaarsdag
Vadertje Tijd
Oudejaarsconference
