Wetenswaardigheden over Sinterklaas
Het paard van Sinterklaas
Het paard van Sinterklaas is een wit paard met zwarte stippen
en het heet: Americo. Hij is ook heel oud. Als Sinterklaas naar
Nederland komt, neemt hij altijd Americo mee. De Sint heeft
ook een hulpje om het paard te verzorgen.Ook loopt de Sint
met Americo over de daken om pakjes bij ieder kind te brengen.
Hij krijgt veel lekkere dingen, maar niet té veel want dan wordt hij te
dik.
Waarom rijdt Sinterklaas op een schimmel?
De Germaanse god Wodan reed op een groot wit paard.
Vroeger vonden hoge heren dat voornaam en apart staan
en daarom reden zij graag op witte paarden of schimmels.
Sint-Nicolaas was ook een voornaam persoon.
De suikerbakker
In ons land kun je zoveel suiker kopen als je maar wilt.
Vroeger was er niet zo veel suiker. De mensen wisten
toen nog niet dat je uit bieten suiker kon maken. Vroeger
werd de suiker uit verre warme landen gehaald.
Daar groeide suikerriet.
De rietsuiker werd met schepen naar ons land gehaald.
De reis duurde lang en het schip was niet groot. Toen was
suiker dus erg duur. Alleen met feesten gebruikten de
mensen suiker. Zo'n feest was sinterklaas.
De suiker ging naar de suikerbakker. Die maakte allerlei mooie
en lekkere dingen van suiker. Een suikerbeest voor
sinterklaas bijvoorbeeld.
Later werd ontdekt dat in bieten veel suiker zit.
Suikerbieten groeien goed in ons land. In oktober worden de
bieten van het land gehaald. De bieten worden naar de
suikerfabriek gebracht. Daar maakt men suiker van de bieten.
Nu kennen we geen suikerbakker meer. Suikerbeesten
worden soms door de banketbakker gemaakt. maar
meestal komen ze uit de fabriek.
Suikerbeesten maken
Heb je wel eens een klein suikerbeestje in je
schoen gehad?
Een suikerbeestje noemen we suikergoed. Het is om te snoepen.
Suikergoed is dus snoepgoed. Snoepgoed,
dat van suiker gemaakt wordt.
Een suikerbeest wordt meestal in een fabriek gemaakt.
In een grote ketel komt suiker en water. Twee keer zoveel
suiker als water. De suiker en het water worden langzaam
warm gemaakt. De suiker lost in het water op. Het wordt suikerwater.
Suikerwater ziet er helder uit. Je kunt er doorheen kijken.
Dit suikerwater wordt gekookt.
Het suikerwater wordt zolang gekookt tot al het
water verdampt is. Alleen de suiker blijft als een dikke
pap over. De pap die in de ketel zit, ziet er dan troebel uit.
Je kunt er niet meer doorheen kijken.
De suiker wordt in kleinere ketels gegoten.
Dan komt er kleurstof bij. Nu kan de hete
suiker in vormpjes worden gegoten.
Een vorm voor een suikerbeest is van aluminium
gemaakt (dat is een soort ijzer). Er zijn twee helften.
Bij de helften worden gevuld met hete suiker. De vormpjes
klappen tegen elkaar. De suiker zit in een doosje
in de vorm van een beest.
De vormpjes zijn heel koud gemaakt. Daardoor koelt de
suiker snel af. De suiker wordt hard. De suikerpap is
een suikerbeest geworden. Dan wordt het suikerbeest
uit zijn vorm gehaald
Soorten suikergoed.
In de winkel kun je niet alleen beesten van suikergoed kopen.
Je ziet ook harten van suiker. Borstplaat staat erbij. Je kunt
ook kleine ronde borstplaatjes kopen. Borstplaat is ook
alleen van suiker gemaakt. Om borstplaat te maken wordt
ook suiker met water in een pan gedaan. De suiker wordt heel
langzaam warm gemaakt. Dan smelt de suiker. De suiker wordt
lang op een laag vuurtje gekookt. Dan komt er toch nog damp
vanaf. Water dat in de suiker zit wordt er langzaam uitgekookt.
Vaak wordt bij de suiker cacao gedaan. Het borstplaat krijgt een
donkerbruine kleur. Het smaakt een beetje naar chocolade.
Soms zie je ook lichtbruine borstplaat. Dan is er koffiepoeder
bijgedaan. Er kan ook room door. Dan krijg je roomborstplaat.
Borstplaat is zachter en minder korrelig in je mond dan een suikerbeest.
Er is nog een soort suikergoed,dat echt "smelt op de tong". Dit
suikergoed heet fondant. Het is van hele fijne suiker gemaakt. De suiker
word nog langzamer warm gemaakt en gekookt. Fondant zit in de kikkers
en muizen, die je wel eens in je schoen krijgt. Van fondant worden
ook kleine rondjes gemaakt: fondantborstplaat.
De zak van Sinterklaas
Sommige kinderen denken dat ze mee genomen
worden
in de zak van Sinterklaas naar Spanje. Maar dat is niet waar!
Dat zeiden ze alleen vroeger, maar tegenwoordig is dat niet
meer zo. Sinterklaas is heel aardig voor iedereen. In de zak
doen ze niet alleen kinderen maar ook cadeautjes. Die nemen
ze mee op de daken om de cadeautjes in de schoorstenen te
doen. Maar ze doen de cadeautjes niet alleen in de schoorsteen,
soms zetten ze de zak met cadeautjes ook gewoon voor de deur
en kloppen ze aan. En dan rennen dan snel weg dat je ze niet ziet.
In het in 1899
verschenen ‘Woordenschat’ met door
Taco H. de Beer en Dr. E. Laurillard verzamelde verklaringen
van woorden en uitdrukkingen staat onder het lemma
chocolade-letters: ‘groote, lange, zwarte letters, waarmeede
de naam van een artist of leverancier op aanplakbiljet, affiche enz.
staat uitgedruct’. Blijkbaar was de chocoladeletter rond de
eeuwwisseling al zo’n vertrouwde verschijning dat het een
typografisch begrip was geworden.
Lang voor de chocoladeletters bestonden in Nederland
al koekletters en natuurlijk banketletters. In een gedicht uit
1857 van J.J. Goeverneur krijgt kleine Jan ‘zijn naam J.A.N.
heel in banket’. Ook is er voor hem een ‘cigaar van chocola’,
maar geen chocoladeletter. Koekletters kwamen al voor op
eetstillevens uit de zestiende en zeventiende eeuw. Verkade
maakte tijdens de Tweede Wereldoorlog bij gebrek aan
chocola de letters van taaitaai.
De traditie van
eetbare letters zou volgens Frits Booy in
‘Sint Nicolaas van A tot Z’ teruggrijpen op het gebruik op
middeleeuwse kloosterscholen leerlingen te leren schrijven
met behulp van losse letters van brooddeeg, die als beloning
mochten worden opgegeten. Een andere verklaring die Booy
aanvoert is de gewoonte uit de negentiende eeuw om
sinterklaasgeschenken met een laken te bedekken met daarop
de beginletter van het kind, gemaakt van brooddeeg.
In België wordt wel
het sinterklaasfeest gevierd, maar
is het geen gebruik om chocoladeletters te geven. Chocoladeletters
worden volgens Gerard Unger ook in Duitsland en Oostenrijk
gemaakt. “Deze gespoten letters worden daar rond oudjaar,
Silvesterabend, verkocht.”
De fabrieksmatige
productie van chocoladeletters begon
rond de eewwisseling. Vroeger werden letters gegoten in
metalen vormen Een van de belangrijkste leveranciers van de
ijzeren gietvormen was de Vormenfabriek in Tilburg. Tegenwoordig
zijn de vormen van kunststof.
Typografie
De archetypische chocoladeletter is een Egyptienne.
Deze letter heeft zware en grote schreven, geen dunne
stukken en is daardoor minder kwetsbaar. Volgens letterontwerper
Gerard Unger was de Egyptienne tijdens de industriële
revolutie populair en destijds daarom een voor de
hand liggende keuze.
Tot de jaren dertig was volgens Unger ook de
bamboeletter populair, een schreefloze letter met
knikken. Deze vaak mooi gedecoreerde letters
worden nog verkocht door banketbakkers.
Waarom is
pakjesavond op 5 december en niet op 6 december?
Vroeger begon de nieuwe dag niet om 12 uur 's nachts,
maar om 6 uur 's avonds. Dus vroeger was het om 6 uur
's avonds al 6 december. In onze tijd is dat dus niet meer zo,
maar toch wordt Pakjesavond nog op dezelfde avond gehouden.
Dus daarom valt pakjesavond niet op 6 december, maar op 5 december.
Waarom gaan
Sinterklaas en Zwarte Piet 's nachts over de daken?
Sint-Nicolaas wil als gever nooit gezien worden en brengt
in het donker met Piet alle cadeautjes en lekkers door de
schoorsteen in de huiskamer. Ook de god Wodan reed hoog
in de lucht en ging aan het eind van het jaar rond om de mensen
te belonen of te straffen voor hun gedrag. Wellicht ligt daar de
oorsprong van dit gebruik.
Hoe is het zwarte
pietenpak ontstaan?
Zwarte Piet loopt in de kleding van een 16e-eeuwse page.
Pages waren de persoonlijke dienaren van hooggeplaatste
heren zoals hertogen en prinsen. Het pietenpak is dus
eigenlijk een "pagepak".
Waarom heeft Piet
altijd een zak en een roe bij zich?
Vaak moet Piet de schoorsteen met de roe schoonvegen zodat
de cadeautjes schoon en netjes beneden komen. De zak is een
handig vervoermiddel voor de cadeautjes en het snoepgoed.
Waarom zetten
kinderen met Sinterklaas hun schoen?
Al eeuwen wordt een schoen gebruikt om bijzonderheden in
te ontvangen en omdat ieder kind zijn of haar eigen schoen heeft,
kan Piet zich nooit vergissen met het uitdelen van de cadeaus.
Hoe oud is
Sinterklaas eigenlijk?
Sint-Nicolaas is in het jaar 270 geboren.
Dus nu, in 2006, is hij 1736 jaar oud.
Waarom heeft
Sinterklaas hulp van een Zwarte Piet
en niet van een witte of gele?
Piet is door al die jaren schoorsteenvegen zo zwart van
het roet geworden dat niemand meer weet welke huidkleur
hij oorspronkelijk had. Het is ook helemaal niet belangrijk.
Het doet er toch niet toe of je zwart, wit of geel bent,
of welke kleur dan ook!
De geschiedenis van Sinterklaas
Recepten uit de keuken van
Sinterklaas
De bekendste Sinterklaasliedjes
De intocht van Sinterklaas in het land
Aankomst Sinterklaas in Vianen 2005
Aankomst Sinterklaas in Vianen 2006